مجله تولید و فرآوری محصولات زراعی و باغی

Mendeley  

Zotero  

Alimardani K, Salehi A, Movahhedi Dehnavi M, Yadavi A R, Naghiha R. The Effect of Poultry Manure and Biofertilizers on Photosynthetic Pigments, Total Phenol, Yield Components and Grain Yield of Buckwheat (Fagopyrum esculentum Moench) in the Yasouj Region. Journal of Crop Production and Processing 2026; 16 (1) :59-74
URL: http://jcpp.iut.ac.ir/article-1-3392-fa.html

گندم سیاه (Fagopyrum esculentum Moench) یکی از گونه‌های با ارزش است که آرد آن در تهیه‌ی نان، ماکارونی و محصولات بدون گلوتن کاربرد گسترده‌ای دارد و به¬دلیل ارزش تغذیه‌ای بالا و قابلیت هضم مناسب، گزینه‌ای عالی در رژیم‌های غذایی سالم و متعادل محسوب می‌شود. با توجه به افزایش مصرف، کشت آن دارای اهمیت زیادی است. به منظور ارزیابی تأثیر کودهای آلی و زیستی بر رنگیزه‌های فتوسنتزی، میزان فنل کل، اجزای عملکرد و عملکرد گندم سیاه در شرایط مزرعه‌ای برای اولین بار در استان کهگیلویه و بویر احمد بود. این آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه یاسوج در سال 1401 انجام شد. عامل‌ اول آزمایش کود مرغی در چهار سطح شامل، صفر، 4، 8 و 12 تن در هکتار و عامل دوم کود زیستی در هفت سطح شامل ( شاهد، مایکوریزا، ازتوباکتر، سودوموناس، مایکویزا + سودوموناس، مایکوریزا + ازتوباکتر و مایکوریزا + سودوموناس + ازتوباکتر) در نظر گرفته شدند. متغیرهای مورد بررسی شامل رنگیزه های فتوسنتزی، فنل کل، اجزای عملکرد و عملکرد دانه بودند. براساس نتایج به دست آمده بیشترین میزان کلروفیل کل به ترتیب برای اثر اصلی کود دامی (1/28 میلی‌گرم بر گرم) و کود زیستی (0/75 میلی‌گرم بر گرم) از تیمار کود مرغی 12 تن در هکتار و تیمار مایکوریزا + ازتوباکتر + سودوموناس به دست آمد. برای اثر اصلی کود مرغی بیشترین میزان فنل کل اندام هوایی (97/8 میلی‌گرم در گرم) از تیمار کود مرغی 12 تن در هکتار حاصل شد. مقایسه میانگین برهم کنش‌ها نشان داد بیشترین تعداد خوشه در بوته، تعداد دانه در خوشه و وزن دانه در بوته به ترتیب 32 و 87/8 عدد و 7/46 گرم به¬ترتیب از تیمارهای، 12 تن کود مرغی در هکتار + سودوموناس، 12 تن کود مرغی در هکتار + مایکوریزا و 12 تن کود مرغی در هکتار + مایکوریزا + ازتوباکتر حاصل شد. عملکرد دانه تحت تاثیر برهم کنش کود مرغی و کود زیستی معنی‌دار شد و بیشترین میزان آن 4087 کیلوگرم در هکتار مربوط به تیمار کود مرغی 12 تن در هکتار + مایکوریزا + ازتوباکتر + سودوموناس بود. براساس نتایج این پژوهش برهم کنش کود مرغی و کود زیستی بر بیشتر صفات اجزای عملکرد و عملکرد دانه مؤثر واقع شد به طوری که از تیمار کود مرغی 12 تن در هکتار + مایکوریزا + ازتوباکتر + سودوموناس بیشترین میزان عملکرد دانه حاصل شد. نتایج نشان داد که کاربرد کودهای مرغی و زیستی با اثرگذاری بر دستگاه فتوسنتزی، موجب بهبود اجزای عملکرد و در نهایت افزایش عملکرد دانه گندم سیاه شد. همچنین استفاده از تیمارهای آلی و زیستی، ضمن افزایش صفات کمی و کیفی این گیاه، بستر مناسبی برای توسعه کشت آلی و دستیابی به تولید سالم و پایدار مبتنی بر نهاده‌های سازگار با محیط‌زیست فراهم ساخت.